Makine Plakası (Nameplate) — Makine Direktifi 2006/42/AT
Makine Direktifi 2006/42/AT, AB'de piyasaya sürülen tüm makineler için CE işareti ve isim plakası (nameplate) zorunluluğu getirir. Plaka üzerindeki bilgi eksikliği ürünün pazara çıkışını engeller. Bu rehberde plaka üzerinde bulunması zorunlu bilgileri, teknik standardı ve 20 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek yeni Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230 ile değişenleri özetliyoruz.
Zorunlu bilgi seti
İmalatçının adı ve tam adresi, makinenin tanımı, model ve tip belirlemesi, varsa seri numarası, imalat yılı — yani makinenin imalatının tamamlandığı yıl — ve CE işareti. Makine ATEX kapsamındaysa patlamaya karşı korumalı ekipman işareti ve kategori bilgisi de eklenir. Bunlara ek olarak makinenin güvenli kullanımı için gereken teknik değerler (güç, devir, kapasite, azami yük) plakada yer alır. Bilgiler makinenin üzerinde, tam ve okunaklı biçimde bulunmalıdır.
2023/1230 ile ne değişiyor?
Yeni Makine Yönetmeliği (AB) 2023/1230, 2006/42/AT'nin yerini alıyor ve 20 Ocak 2027'den itibaren uygulanıyor. Plaka açısından iki somut yenilik var. Birincisi: imalatçının iletişim bilgisi artık yalnız posta adresi değil, web sitesi veya e-posta adresi olarak da verilmek zorunda. İkincisi: plaka üzerinde QR kod gibi dijital unsurlara açıkça izin veriliyor — bu, kullanım kılavuzuna ve dijital dokümantasyona bağlantı için kapıyı açıyor. Yönetmelik ayrıca plakanın içeriği ve konumlandırılması konusunda daha ayrıntılı kurallar getiriyor.
Konum ve boyut
Plaka makinenin operatör tarafında, işletme sırasında bakılabilecek bir konumda olmalıdır. Zorunlu bir minimum plaka ölçüsü yoktur; belirleyici olan bilgilerin okunabilir olmasıdır. Pratikte teknik metinler için 3 mm, CE işareti için 5 mm karakter yüksekliği alt sınır kabul edilir. Bu kısıtlar plaka boyutunu belirler: bilgi setine göre genelde 80×50 mm ile 200×100 mm arasında bir ölçü çıkar. Plakayı boyanacak bir yüzeye monte ediyorsanız boyama sonrası maskeleme planlayın; üzeri boyanmış plaka okunamaz sayılır.
Malzeme ve dayanım
Plaka ürün ömrü boyunca — makinelerde tipik olarak 10-20 yıl ve üzeri — okunabilir kalmalıdır. Anodize alüminyum + fiber lazer kazıma standart endüstri seçimidir; eloksal tabakasındaki beyaz iz aşınmaz ve solmaz. Ağır sanayi, kimyasal ve deniz ortamında paslanmaz 316 + asit dağlama önerilir. Yapıştırma yerine vidalı veya perçinli montaj tavsiye edilir; titreşimli makinelerde yapışkan bağ zamanla gevşer.
Kısmen tamamlanmış makine farkı
Kısmen tamamlanmış makine (başka bir makineye entegre edilmek üzere üretilen ünite) CE işareti taşımaz; bunun yerine imalatçı beyanı ile birlikte sevk edilir ve plakasında imalatçı, tanım, tip ve seri no bulunur. Bu ayrımı karıştırmak sık görülen bir hatadır: entegrasyon yapan firma nihai makineye kendi CE plakasını takar ve nihai uygunluktan o sorumlu olur.
Plakanın ömrü boyunca izlenebilir kalması
Seri numarası yalnız plakada değil, imalat kayıtlarınızda da tutulmalıdır. Bir arıza veya kaza incelemesinde plakadaki seri no ile üretim dosyanız eşleşmiyorsa teknik dosya sorgulanır. QR kodu bu noktada işe yarar: plakadaki kod doğrudan makinenin dijital dosyasına götürür ve 2027 sonrası mevzuat bunu açıkça destekler.
Sık sorulan sorular
- Makine plakasında imalat yılı zorunlu mu?
- Evet. İmalatın tamamlandığı yıl plakada bulunmak zorundadır. Satış veya devreye alma yılı değil, imalat yılı yazılır.
- Plaka yapıştırıcı ile monte edilebilir mi?
- Teknik olarak mümkün ama titreşimli veya sıcak yüzeylerde önerilmez. Yapışkan bağ zamanla gevşer ve plakanın düşmesi hâlinde sorumluluk imalatçıda kalır. Vidalı veya perçinli montaj güvenli tarafta durur.
- Yeni yönetmelikte QR kod zorunlu mu?
- Hayır, zorunlu değil — izin veriliyor. QR kod, kullanım kılavuzu ve dijital dokümantasyona erişim için pratik bir seçenek olarak plakada yer alabilir.
- Aynı makinenin farklı varyantları için ayrı plaka gerekir mi?
- Tip belirlemesi veya teknik değerler farklıysa evet. Plaka makinenin gerçek konfigürasyonunu yansıtmalıdır; ortak plaka basıp farklı güçteki makinelere takmak uygunsuzluk yaratır.
Bu rehberdeki üretim
Yukarıda anlatılan malzeme ve yöntemleri Ankara'daki atölyemizde üretiyoruz.
Hangi etiketin size uygun olduğundan emin değil misiniz?